Historia

 

HISTORIA SCHRONISKA DLA NIELETNICH W ŚWIDNICY

 

Za niemieckich czasów Zakład Poprawczy w Świdnicy pierwotnie zajmował się w dawnym kolegium jezuickim przy dzisiejszej ulicy Spółdzielczej 14-16. Powstał on na podstawie rozkazu gabinetowego (dekretu) króla pruskiego. Działalność rozpoczął 1 stycznia 1802 roku. Od razu przyjęto do niego 300 osób, jeszcze w tym samym roku zwiększając liczbę do 400.

Pod koniec lat 70 XIX wieku przy dzisiejszej ulicy Sprzymierzeńców wzniesiono gmachy należące do tegoż zakładu poprawczego: budynek szpitala dla 66 chorych, kostnica i budynek kwarantanny (izba przejściowa vel przejściówka).

W latach 1878 i 1880 przy tym zespole wniesiono budynek przeznaczony dla ludzi biednych (przytułek), w którym było 120 miejsc dla mężczyzn i 60 miejsc dla kobiet. Później na tym terenie zbudowano jeszcze drewniany kościółek, warsztaty i piekarnię warsztatową.

Wyżej wymienionym zakładom postawiono następujące cele:

Zakład Poprawczy miał służyć poprawie zatrzymanych pod względem obyczajowym i religijnym przez upomnienie, pracę i karność

Przytułek zapewniał podstawowe utrzymanie, ludzkie traktowanie i- zależnie od możliwości fizycznych pensjonariuszy- stosowne zatrudnienie.

Do zakładu poprawczego kierowano na podstawie postanowienia sądowego: z powodu uprawiania żebractwa, włóczęgostwa, bezdomności, pasożytnictwa (unikanie pracy), zawodowego nierządu (prostytucji) i stręczycielstwa w oparciu o policyjne zgłoszenia do sądu. Okres przymusowego pobytu wynosił od pół roku do dwóch lat.

Do przytułku kierowano na podstawie postanowienia Śląskiego Związku ds. Opieki Społecznej pod warunkiem, że potrzebujący opieki wyraził na to zgodę. Ci z przytułku mięli inne ubrania i inne jedzenie niż pensjonariusze zakładu poprawczego i umieszczeni byli w innych budynkach. Przeciętnie w zakładzie poprawczym przebywało 1200 mężczyzn i 120 kobiet, zaś w przytułku 120 mężczyzn i 60 kobiet.

Pensjonariusze zatrudnieni byli w warsztatach: szewskim, krawieckim, stolarskim, kowalskim, siodlarskim, tkackim, szczotkarskim i kartoniarskim, istniejących na terenie obiektów. Produkcja tych warsztatów służyła potrzebom zakładów opieki społecznej znajdujących się na terenie prowincji śląskiej.

Pewna część pensjonariuszy pracowała na potrzeby firm produkujących cygara, wyroby koszykarskie, guziki, wyroby z trzciny i z włókien kokosowych, środki chemiczne i kruszywa (młotkami tłukli m.in. kamienie na kruszywo potrzebne do zapraw murarskich i jako posypka pod nawierzchnię dróg i tory kolejowe). W przytułku, w roku 1920, było 60 podopiecznych. W roku 1921 pensjonariusze otrzymali tylko 250 gramów suchego chleba dziennie, rano, w południe i wieczorem zupę oraz kawę zbożową. W piątek każdy otrzymywał jednego śledzia, a tylko w niedzielę kawałeczek mięsa. Zupę najczęściej gotowano z brukwi.

Latem 1925 roku, obok istniejącego już 125 łat zakładu poprawczego i przytułku, założono w Świdnicy zakład wychowawczy dla sprawiających specjalne trudności wychowanków. We wszystkich trzech świdnickich zakładach przebywało 600 pensjonariuszy. W roku 1928 w trzech świdnickich zakładach przebywało ok. 500 pensjonariuszy. Zakłady te istniały aż do II wojny światowej. Ok0ło 1941 roku niektórzy z upośledzonych umysłowo pensjonariuszy przytułku nagłe zniknęli z miasta. Podobny los spotkał pensjonariuszy z zakładu poprawczego, którzy prawdopodobnie (być może?) znaleźli się wśród więźniów obozów koncentracyjnych.

Tuż po wojnie Schronisko otwarto we Wrocławiu przy ulicy Akacjowej, gdzie dzisiaj mieści się Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy. Spełniało ono wówczas rolę „przechowalni” dla dzieci i młodzieży do lat 18, często bez domów i rodziny, włóczących się, wśród których byli również młodzi przestępcy różnego rodzaju i kalibru. Było tak z braku domów dziecka w latach powojennych. W roku 1949 Schronisko zostało przeniesione do wsi Kraszowice pod Świdnicą (dzisiaj dzielnica Świdnicy). Wychowanków zakwaterowano w majątku ziemskim, gdzie pracowali na roli i w gospodarstwie.

W roku 1951 przeniesiono Schronisko z Kraszowic na ul. Żeromskiego 16 w Świdnicy. Latem i954r. Ministerstwo Sprawiedliwości postanowiło przenieść Schronisko na ul. Sprzymierzeńców 1-naprzeciw funkcjonującego od paru lat zakładu poprawczego.

Cały dobytek Schroniska przenieśli sami wychowankowie, -ponieważ brak było jakiegokolwiek transportu. W roku 1961 przeprowadzono gruntowny remont dzisiejszego internatu Schroniska.

W roku 1967, schronisko zostało administracyjnie połączone z zakładem poprawczym.

W 1970 roku zaadaptowano budynek pralni na szkołę dla wychowanków schroniska, która funkcjonowała doi98s r. Budynek starej szkoły w którym później mieścił się Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno – Konsultacyjny już nie istnieje)

W tym też roku urządzono boiska sportowe oraz wybudowano własnymi siłami basen, będący do dziś atrakcyjnym miejscem letniego wypoczynku.

Od 1995 roku następował remont i modernizacja pomieszczeń schroniska oraz ciągle jego doposażanie.

Dlatego też można stwierdzić, że schronisko jest dobrze przygotowane do pełnienia swoich funkcji, a mianowicie:

  • zapewnienia pozostawania wychowanka do dyspozycji organu, który wydał postanowienie o umieszczeniu (sąd, prokuratura)
  • zapobiegania działaniom, które mogłyby utrudnić prowadzone postępowanie.
  • opracowanie diagnozy nieletniego i jego sytuacji oraz zainicjowanie procesu resocjalizacji.